Phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa - Sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào
Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào tại Việt Nam Sengphet Houngboungnuang.

Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào tại Việt Nam Sengphet Houngboungnuang.

Phóng viên (PV): Thưa Đại sứ Sengphet Houngboungnuang, xin Đại sứ cho biết vài nét về quá trình hình thành và phát triển mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Lào?

Đại sứ Sengphet Houngboungnuang: Như chúng ta đã biết, trước Đổi mới, Lào đã tiến hành phát triển đất nước theo mô hình xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, tuy nhiên, các tình trạng lạc hậu, nghèo đói, năng suất thấp, lương thực thiếu thốn; tích lũy quốc gia chưa có, tỉ lệ đầu tư thấp, nguồn vốn chủ yếu là dựa vào viện trợ từ bên ngoài… vẫn còn cao. Lúc bấy giờ, Lào thuộc những nước kém phát triển nhất.

Đại hội IV của Đảng NDCM Lào năm 1986 là sự kiện mang tính bước ngoặt quan trọng trong đổi mới tư duy và nhận thức về kinh tế thị trường. Đại hội đã đề ra phương hướng và nhiệm vụ chính trong giai đoạn quá độ đi lên xã hội chủ nghĩa, trong đó CÓ chính sách phát triển kinh tế thông qua cải cách cơ chế quản trị, vận dụng đúng đắn mối quan hệ hàng hóa - tiền tệ, đề ra các tiêu chí xóa bỏ cơ chế quản lý tập thể quan liêu, bao cấp là những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Các Đại hội V, VI, VII, VIII của Đảng NDCM Lào đều khẳng định tiếp tục chính sách đổi mới, đồng thời cải thiện và phát huy chính sách này cho phù hợp và thiết thực hơn trong đó nêu rõ “ việc phát huy các thành phần kinh tế phải hoạt động theo cơ chế thị trường dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý điều hành của Nhà nước”. Đến Đại hội IX, quan niệm về phát triển kinh tế của Đảng NDCM Lào là: “tiếp tục giữ vững phát triển kinh tế là trung tâm, thực hiện chính sách thúc đẩy sức mạnh và bình đẳng của các thành phần kinh tế ngang bằng nhằm phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, chuyển đổi kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hóa, xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ ngày càng hoàn thiện hơn”. Đại hội X Đảng NDCM Lào đã khẳng định tiếp tục phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 10 năm (2016-2025) và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm lần thứ VIII.

Đại hội XI Đảng NDCM Lào tổ chức vào tháng 1/2021 vừa qua đã khẳng định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm; phát huy mọi nguồn lực và tiềm năng, xây dựng ngành sản xuất mũi nhọn và dịch vụ vững mạnh, bảo đảm sự phát triển bền vững và tự chủ; tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước; khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, hợp tác xã, dịch vụ, ngành nghề truyền thống; giải quyết các khó khăn về ngân sách tài chính và nợ công; sử dụng tài nguyên thiên nhiên hợp lý; phát triển doanh nghiệp trong nước; tạo điều kiện huy động vốn, thu hút đầu tư trong và ngoài nước; củng cố và tạo sự ổn định về ngân sách Nhà nước và tạo sự vững mạnh trong quản lý tiền tệ; tạo chuyển biến cơ bản và mạnh mẽ trong việc thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài; tiếp tục phát triển cơ sở hạ tầng và hệ thống công trình công cộng trọng điểm ở nông thôn; quản lý và phát triển đô thị vững mạnh; tăng cường bảo vệ và giải quyết các vấn đề về môi trường.

PV: Xin Đại sứ cho biết những kết quả đã đạt được trong quá trình áp dụng mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa?

Đại sứ Sengphet Houngboungnuang: Có thể khẳng định, sau khi áp dụng mô hình nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đất nước Lào đã thu được thành tựu hết sức quan trọng. Về kinh tế: GDP tăng trưởng nhanh và liên tục, kinh tế vĩ mô ổn định, trung bình khoảng 7%/năm. Đặc biệt, giai đoạn 2006 - 2010 (kế hoạch 5 năm lần thứ VI) tăng trưởng có bước nhảy vọt từ mức trung bình 6,32%/năm lên thành 7,98%/năm và giữ được ở mức cao vào giai đoạn 2011 - 2015 (kế hoạch 5 năm lần thứ VII). Ngân hàng Thế giới (WB) đã nâng bậc cho CHDCND Lào từ nhóm nước có mức thu nhập thấp lên nhóm nước có mức thu nhập trung bình thấp và khẳng định, Lào là 1 trong 10 nước có trình độ phát triển kinh tế nhanh. Giai đoạn 2016-2020 (kế hoạch 5 năm lần thứ VIII) tăng trưởng bình quân 5,8%/năm, thu nhập bình quân đầu người năm 2020 đạt 2.664 USD (tăng 694 USD so với năm 2015). Sự tăng trưởng của nền kinh tế bằng cách phát triển kinh tế thị trường đi theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đã tạo nền tảng cho việc đạt được mục tiêu thoát khỏi tình trạng nước kém phát triển mà Đảng NDCM Lào đã đề ra.

Cơ cấu kinh tế có sự chuyển đổi theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong thời gian đầu của công cuộc đổi mới, phát triển nông nghiệp vẫn là chủ yếu, nhưng sau khi thực hiện công cuộc đổi mới, cơ cấu kinh tế đã chuyển sang công nghiệp và dịch vụ nhiều hơn. Cơ sở hạ tầng của kinh tế quốc dân được phát triển tốt. Hiện Lào đã hoàn thành cơ bản việc xây dựng đường quốc lộ ở các tỉnh có đường nối liền với quốc tế, hệ thống đường giao thông kết nối với khu vực được sử dụng hiệu quả hơn. Hệ thống viễn thông cũng được cải thiện bằng cách sử dụng kỹ thuật hiện đại.

Việc huy động vốn và thu hút đầu tư có xu hướng khả quan hơn, nhân dân đặt niềm tin nhiều hơn vào các tổ chức tín dụng, việc cho vay từ các tổ chức tài chính quốc tế cũng được huy động nhiều hơn và thu hút đầu tư nước ngoài đều tăng hằng năm; tỉ lệ lạm phát được kiểm soát; tỉ giá hối đoái ngày càng ổn định.

Về văn hóa - xã hội , Lào đã xây dựng cơ sở và trang thiết bị, kỹ thuật tại các bệnh viện lớn, việc xây dựng trường học và trung tâm nghề nghiệp cho tới việc nâng cấp về y tế ở khu vực ngoại thành và vùng nông thôn được thực hiện thường xuyên và từng bước được nâng cấp, trở thành nhân tố cơ bản bảo đảm phát triển kinh tế bền vững trong những năm qua, trong đó, Lào đã đạt được chỉ số phát triển nhân lực của các nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển, việc giải quyết nghèo của người dân có tiến độ và liên tục giảm. Việc giải quyết vấn đề xã hội, Lào còn có khả năng huy động lực lượng của các thành phần trong xã hội và sự giúp đỡ nhân đạo cả trong và ngoài nước một cách rộng rãi, trong đó Hội chữ thập đỏ Lào có vai trò tích cực trong việc vận động sự giúp đỡ về vật chất và tình nguyện viên hỗ trợ nhân đạo đối với nhân dân các dân tộc Lào gặp thiên tai hoặc tình trạng khẩn cấp.

Về môi trường, Lào đã ban hành chính sách quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, nhất là rừng và nước - hai nguồn tài nguyên phục vụ cho cho phát triển công nghiệp năng lượng của Lào.

Nhìn chung, việc áp dụng mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Lào từ Đại hội IV đến nay là phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện thực tế và đặc điểm về kinh tế-xã hội của Lào. Chúng tôi vừa làm vừa rút kinh nghiệm và từng bước cải tiến, củng cố trên cơ sở khai thác và phát huy mạnh mẽ nội lực kết hợp với sự ủng hộ tài trợ của các nước và hội nhập với thị trường khu vực và quốc tế. Có được thành tựu như vậy là trong thời gian qua Đảng và Chính phủ Lào đã có những bước cải tiến về chính sách nhằm ngày càng hoàn thiện và phát triển nền kinh tế được bền vững hơn. Cụ thể, về cơ chế, Đảng NDCM Lào “cương quyết xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp, chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”, chấp nhận sự tồn tại và hoạt động bình đẳng của các thành phần kinh tế nhưng phải tuân theo pháp luật và chịu sự quản lý điều hành của Nhà nước. Về giá cả, Nhà nước đã từng bước chuyển đổi từ hệ thống hai giá (giá quy định và giá thị trường) sang đơn giá thống nhất được quy định bởi thị trường. Đây là một bước tiến quan trọng trong chuyển đổi từ cơ chế tập trung bao cấp sang cơ chế kinh tế thị trường. Về thị trường, Sau khi tiến hành chính sách phát triển thương mại và kinh tế thị trường, tại Lào, xuất hiện và phát triển nhanh nhất là thị trường hàng hóa và dịch vụ, chiếm đa phần ở thành thị và cả nông thôn, kể cả vùng xa xôi, tạo ra nhiều ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ đến phát triển kinh tế - xã hội ở Lào. Về pháp luật, cho đến năm 2021, Lào đã phê duyệt và ban hành hàng trăm bộ luật, trong đó có Luật về khuyến khích đầu tư, luật về ngân sách, luật về kinh doanh, luật về chứng khoán... Ngoài ra, còn có những văn bản dưới luật được cập nhật liên tục để quản lý nền kinh tế, đội ngũ cán bộ, công nhân... Đảng đã chú trọng lãnh đạo, Nhà nước đã tích cực quản lý đối với quá trình phát triển theo cơ chế kinh tế thị trường, thành lập các  cơ quan nghiên cứu kinh tế.

Tôi thấy rằng, ở Việt Nam, Đảng và Chính phủ Việt Nam đã có nhận thức đúng đắn về tính tất yếu của phát triển kinh tế thị trường, đã quyết định chuyển từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, kiên trì lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các quyết sách về kinh tế, được nhân dân đồng tình ủng hộ và tích cực tham gia thực hiện, do vậy, Việt Nam đến nay đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, toàn diện trong công cuộc đổi mới được bạn bè quốc tế đánh giá cao. Ở Lào đến nay, chúng tôi cũng đã có khá đầy đủ các điều kiện để xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cả về cơ sở hạ tầng và cả về các thể chế-chính sách, có thể đáp ứng về cơ bản nhu cầu hội nhập kinh tế với tiểu vùng cũng như ASEAN và quốc tế một cách tích cực.

Đến nay, Lào đã có khá đầy đủ các điều kiện để xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cả về cơ sở hạ tầng và cả về các thể chế - chính sách, có thể đáp ứng về cơ bản nhu cầu hội nhập kinh tế với tiểu vùng cũng như ASEAN và quốc tế một cách tích cực.

PV: Trong quá trình áp dụng mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, theo Đại sứ, Lào gặp phải những khó khăn gì?

Đại sứ Sengphet Houngboungnuang: Trong quá trình áp dụng mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ngoài những thành tựu nổi bật Đảng NDCM Lào đã gặp phải không ít khó khăn, hạn chế, cụ thể:

Một là, nền kinh tế tuy có tăng trưởng, nhưng chưa vững chắc; kinh tế vĩ mô chưa vững mạnh, chưa cân đối, còn dựa vào khai thác tài nguyên thiên nhiên và xuất khẩu thô, giá trị gia tăng cho sản phẩm chưa tạo được sự đáng kể, còn nhiều tình trạng chưa đi theo hướng bền vững và thân thiện với môi trường. Cơ cấu kinh tế tuy có chuyển dịch, nhưng việc sử dụng khoa học - công nghệ hiện đại vào sản xuất còn hạn chế, làm cho năng suất thấp. Ngành nông nghiệp là ngành chiếm đại đa số người dân dựa vào để sinh sống nhưng lại tăng trưởng thấp; việc xây dựng nền tảng để công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong ngành nông nghiệp còn chậm. Cơ cấu đầu tư công hiệu quả chưa cao và thiếu trọng tâm, còn nặng về xây dựng cơ sở hạ tầng mà phải sử dụng nguồn vốn lớn, việc đầu tư vào nghiên cứu xúc tiến sản xuất và lĩnh vực tạo thu nhập nhanh, trực tiếp còn ít. Xuất khẩu hàng hóa tuy có tăng nhưng chưa tận dụng hết thời cơ tiếp cận và mở rộng thị trường, giá thành sản xuất hàng hóa và dịch vụ trong nước còn cao so với các nước láng giềng khiến cho năng lực cạnh tranh giảm và phải dựa nhiều vào nhập khẩu. Việc khuyến khích và tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ làm chưa được tốt. Việc củng cố doanh nghiệp nhà nước tuy được coi là một vấn đề quan trọng nhưng thực hiện còn chậm, các doanh nghiệp nhà nước còn tiếp tục gặp khó khăn, hiệu quả thấp.

Hai là, nhiều mục tiêu xã hội chưa đạt được theo kế hoạch đề ra, nhất là mục tiêu về tỉ lệ phổ cập giáo dục trong dân số từ 15 tuổi trở lên và tăng tuổi thọ trung bình. Việc phát triển nguồn nhân lực còn chưa có trọng tâm, trọng điểm, chưa gắn với thực tiễn thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội (thiếu nguồn nhân lực có năng lực chuyên sâu về hành chính nhà nước, quản trị kinh doanh và khoa học - công nghệ hiện đại...). Việc cơ bản giải quyết vấn đề nghèo đói và xóa bỏ tình trạng phá rừng làm nương làm rẫy một cách dứt điểm chưa đạt được kết quả như mong muốn. Việc chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng phát triển tay nghề và hiệu quả của lao động còn chậm, gần 70% dân số còn làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp mà chưa công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tệ nạn xã hội (như ma túy, buôn bán và kinh doanh phạm pháp, trộm cắp, cờ bạc, ách tắc giao thông; tình trạng tham ô, tham nhũng của một số bộ phận cán bộ, lãng phí, sự suy giảm về văn hóa và phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc, tín ngưỡng mù quáng...) tuy đã được tích cực phòng chống, kiểm soát nhưng chưa triệt để…

Ba là, việc thực hiện chính sách khai thác tài nguyên thiên nhiên chưa đạt được hiệu quả, xuất hiện tình trạng cạn kiệt, nhất là tài nguyên rừng, khoáng sản. Việc cấp phép một số dự án đầu tư còn nặng về lợi ích kinh tế, nhưng chưa tính đến tác động đối với an ninh xã hội và môi trường.

PV: Đại sứ có thể cho biết trong thời gian tới, Đảng và Nhà nước Lào sẽ có những phương hướng nào để phát triển thành công hơn nữa mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa?

Đại sứ Sengphet Houngboungnuang: Đại hội lần thứ XI của Đảng NDCM Lào vừa qua đã thông qua phương hướng chung và các mục tiêu lớn trong sự phát triển đất nước, trong đó, tập trung phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, để đạt được mục tiêu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng bền vững. Trên cơ sở dự báo về tình hình thế giới và trong nước có cả thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới nặng nề hơn trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước, Đại hội XI, Đảng NDCM Lào đã đề ra Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm lần thứ IX (giai đoạn 2021-2025) với 3 định hướng lớn đó là đưa đất nước thoát khỏi tình trạng nước kém phát triển, thực hiện mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030 và triển khai chiến lược phát triển xanh; 6 mục tiêu lớn, cụ thể là: (i) Kinh tế quốc dân tăng trưởng liên tục, có chất lượng, ổn định và bền vững, GDP tăng 4% trở lên, theo đó phấn đấu thu ngân sách thấp nhất đạt 169.000 tỉ Kíp (tương đương 15,3% GDP); Chi ngân sách không quá 190.000 tỉ Kíp (tương đương 17,2% GDP, trong đó chi thường xuyên là 130.000 tỉ Kíp và chi cho đầu tư khoảng 60.000 tỉ Kíp); Thâm hụt ngân sách ở mức 2%, tỉ lệ lạm phát không quá 6%; Huy động nguồn tiền đầu tư khoảng 206.811 tỉ Kíp (tương đương 19,6%GDP); Cơ cấu kinh tế phấn đấu đến năm 2025: nông nghiệp chiếm 15,3%; công nghiệp chiếm 32,3% và dịch vụ chiếm 42,3%; (ii) Phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển, có khả năng nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao hiệu quả và tạo giá trị gia tăng trong sản xuất và dịch vụ; (iii) Từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân (phấn đấu thu nhập bình quân đầu người vào năm 2025 đạt 2.877 USD; (iv) Bảo vệ môi trường có sự cân đối và giảm thiểu nguy cơ từ thiên tai; (v) Xây dựng cơ sở hạ tầng vững mạnh, sử dụng thế mạnh, cơ hội từ vị trí địa lý của đất nước, chủ động tham gia hợp tác và hội nhập với khu vực và thế giới; (vi) Quản lý điều hành nhà nước có hiệu quả, bình đẳng xã hội, công bằng và được bảo vệ nghiêm minh bằng pháp luật.

Tôi tin rằng, với sự quyết tâm của Đảng, Chính phủ Lào, sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và toàn dân Lào, trong thời gian tới, đất nước Lào sẽ tiếp tục đạt được nhiều thành tựu mới, to lớn hơn nữa trên lĩnh vực kinh tế, góp phần xây dựng đất nước Lào ngày càng phát triển phồn vinh, nhân dân Lào ngày càng có cuộc sống ấm no hạnh phúc.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ đã dành thời gian trả lời phỏng vấn!

Phản hồi

Các tin khác

Mới nhất

Xem nhiều nhất